กองที่ ๒๙ จาก ๔๐ · หมวดอนุสสติ
อานาปานสติ
สติกำหนดลมหายใจเข้าออก — ระลึกถึงสิ่งใดสิ่งหนึ่งซ้ำ ๆ จนจิตตั้งมั่นอยู่กับสิ่งนั้น
คำบริกรรม / หลักระลึกอสฺสสามิ — ปสฺสสามิ
- เหมาะกับ
- โมหจริตวิตกจริต
- ไปได้ถึง
- ครบรูปฌาน ๔
- อ้างอิง
- วิสุทธิมรรค VIII.145–244จับคู่จริต III.121 · ระดับสมาธิ III.106–107
วิธีปฏิบัติ
- ไปป่า โคนไม้ หรือเรือนว่าง นั่งขัดสมาธิ ตั้งกายตรง ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า
- คณนา (นับ): นับลมไม่ต่ำกว่า ๕ ไม่เกิน ๑๐ ช่วงแรกนับช้า เมื่อคล่องจึงนับเร็วขึ้น
- อนุพันธนา (ตาม): เลิกนับ ตามลมด้วยสติต่อเนื่อง แต่ไม่ตามลมเข้าไปถึงอก–ท้อง เพราะจะกระสับกระส่าย
- ผุสนา–ฐปนา (กระทบ–ตั้งไว้): สติอยู่ที่จุดลมกระทบ เหมือนคนเลื่อยไม้ที่มองตรงจุดฟันเลื่อยกระทบ ไม่มองฟันเลื่อยที่เลื่อนไปมา
- ลมละเอียดจนเหมือนหายไป อย่าลุกไปไหน ให้รู้ว่าลมยังมีอยู่ที่จุดกระทบ — เหมือนชาวนารอโคที่ท่าน้ำ
- นิมิตปรากฏต่างกันตามคน เช่น ปุยนุ่น ดวงดาว แก้วมณี พวงดอกไม้ ควันไฟ — ตั้งจิตไว้ในนิมิตนั้นจนถึงฌาน ๔
หน้านี้เป็นส่วนหนึ่งของทางขั้นที่ ๑ (ทำสมถะ) เมื่อใจสงบมีกำลังแล้ว ดูขั้นต่อไปได้ที่ จากสงบ สู่เห็นจริง — การปฏิบัติจริงควรมีครูผู้รู้คอยแนะนำ