อากาสกสิณ

คำบริกรรม / หลักระลึกอากาโส อากาโส

เหมาะกับ

ทุกจริต

ไปได้ถึง

ครบรูปฌาน ๔

อารมณ์

ช่องว่างที่ผนัง หลังคา หรือหน้าต่าง กำหนดที่ว่างภายในช่องนั้น

อ้างอิง

วิสุทธิมรรค V.25จับคู่จริต III.121 · ระดับสมาธิ III.106–107

วิธีปฏิบัติ

1. ทำวงกสิณขนาดราวกระด้งหรือขันน้ำ (กว้างประมาณ ๑ คืบ ๔ นิ้ว) ให้เรียบ ไม่มีตำหนิ
2. นั่งห่างราว ๒ ศอกคืบ บนที่นั่งสูงพอดี ไม่ใกล้ไม่ไกลเกินไป
3. ลืมตาดูพอประมาณ ไม่จ้องจนแสบตา สลับกับหลับตานึกถึงภาพ พร้อมบริกรรมในใจ
4. ไม่พิจารณาสีหรือลักษณะ ตั้งใจไว้ที่ชื่อเรียก (บัญญัติ) ของกสิณนั้น
5. เมื่อหลับตาแล้วเห็นภาพชัดเท่าลืมตา คือ อุคคหนิมิต — ไม่ต้องดูวงกสิณอีก นั่งภาวนาที่อื่นต่อได้
6. ภาวนาต่อจนภาพใสเหมือนกระจกที่เช็ดแล้วหรือจันทร์พ้นเมฆ คือ ปฏิภาคนิมิต — นิวรณ์สงบ เกิดอุปจารสมาธิ
7. รักษานิมิตไว้อย่างทะนุถนอม เลือกที่อยู่ อาหาร บุคคลที่สัปปายะ จนถึงอัปปนา (ฌาน)

ขนาดวงกสิณ: ผู้มีวิตกจริตควรใช้วงเล็ก เพราะวงใหญ่ทำให้ความคิดแล่นไปไกล ส่วนผู้มีโมหจริตควรใช้วงใหญ่ เพราะวงเล็กทำให้จิตยิ่งมัว