อากิญจัญญายตนะ

คำบริกรรม / หลักระลึกนตฺถิ กิญฺจิ

เหมาะกับ

ทุกจริต

ไปได้ถึง

อรูปฌาน

อ้างอิง

วิสุทธิมรรค X.33 เป็นต้นไปจับคู่จริต III.121 · ระดับสมาธิ III.106–107

วิธีปฏิบัติ

1. ได้จตุตถฌานในกสิณใดกสิณหนึ่ง (เว้นอากาสกสิณ) และเห็นโทษของรูป
2. ขยายกสิณให้ไร้ขอบเขต แล้วเพิกกสิณออก ใส่ใจที่ว่างที่กสิณเคยแผ่ไป "อากาโส อนนฺโต" → อากาสานัญจายตนะ
3. ใส่ใจวิญญาณที่แผ่ไปในอากาศนั้น "วิญฺญาณํ อนนฺตํ" → วิญญาณัญจายตนะ
4. ใส่ใจความไม่มีแห่งวิญญาณนั้น "นตฺถิ กิญฺจิ" → อากิญจัญญายตนะ
5. ใส่ใจอากิญจัญญายตนะว่า "สนฺตเมตํ ปณีตเมตํ" (นี่สงบ นี่ประณีต) → เนวสัญญานาสัญญายตนะ